چرا جوکر این همه محبوب است؟

Saturday، ۱۷ Khordaad ۱۳۹۹

ابتدا از جوکر ۲۰۱۹ شروع کنیم...

اشتباه نکنم حدود مهر ماه سال پیش یعنی ۹۸ بود که بعد از کلی انتظار بالاخره از جوکر تاد فلیپس و خواکین فینیکس رونمایی شد!

خود من به شخصه مثل میلیون‌ها طرفدار دیگر جوکر، در تعلیق مانده بودم که آیا این یکی خوب از کار در خواهد آمد یا مانند بتمن بن افلک، خاطرات بتمن ما با نولان و کریستین بیل را نابود خواهد کرد؟

اما فیلم را که دیدم،‌ به شدت به مذاقم خوش آمد!

البته که مثل هر فیلم دیگری،‌ نقص هایی خواد داشت و خب بی انصافی است که روی آن‌ها زوم بیش از حد کنیم!

داستان فیلم جوکر The Joker تقریبا برخلاف تمامی فیلم‌های ابرقهرمانی بود که در این حدودا ۱۲ ساله در حال مشاهده هستیم.

همین اصلا یکی از دلایل اصلی بود که بسیاری از عشق کمیک‌ها رای منفی به آن دادند و خب در نتیجه نمره پایین تری از چیزی که در ابتدا بود گرفت!

من خودم به شخصه هیچ وقت از آن طرفدارهای دو آتشه کمیک‌های مارول یا دی سی نبودم. اما خوب داستان و فضاهایشان همیشه برایم جذاب بود و این همه تخیل و … همیشه جذبم می‌کرد.

لذا نه تنها از این که این جوکر جدید ۲۰۱۹ کمتر به کمیک های دی سی وابسته مانده ناراحت نشدم، بلکه آن را بیشتر هم دوست داشتم،‌ چون حس می‌کردم بیشتر به زندگی ما نزدیک تر است و بهتر می‌توان با آن ارتباط برقرار کرد.

جنبه روانشناختی فیلم بسیار بیشتر شده و آدم را صرفا از طریق آدرنالین درگیر خودش نمی‌کرد!

مقایسه جوکر ۲۰۱۹ خواکین فینیکس و جوکر ۲۰۰۸ هیث لجر

اصلا من تا قبل از جوکر هیث لجر و سال ۲۰۰۸ ، صرفا می‌دانستم که جوکری هست و بتمنی هست و این ها دشمن همدیگر هستند و از این نوع دانستنی ها!

اما من و خیلی ها شبیه من اصلا از سال ۲۰۰۸ بود که علاقه بیشتری به این دنیا و پیگری اخبار آن پیدا کردیم.

حالا و با پخش فیلم جوکر ۲۰۱۹ یا The Joker ، سوالی که خیلی ها می‌پرسند این است که کدام جوکر بهتر است؟

به نظر من اولا که چندان نمی‌توان این دو را با هم مقایسه کرد، چرا که هر کدام در یک مدل دنیا و شخصیت سازی خاص خودش زندگی می‌کند و هر کدام بخش هایی دارد که دیگری ندارد.

اما اگر مجبور شوم که این دو را با هم مقایسه کنم،‌جوابم این است که جوکر هیث لجر، جوکری را به ما نشان می‌داد که دیگر در روزهای اوج دیوانگی اش است! سال‌هاست که وا داده و تبدیل به شخصیت ابر شرور داستان‌های بتمن شده و دیگر استادی است که بقیه حتی توانایی نشستن در کلاس‌هایش هم را ندارند.

اما جوکر خواکین فینیکس و تاد فلیپس،‌ جوکری است که تا همین دیروز آرتور فلک بوده!

یعنی یک آدمی بوده عین ما!

خسته ،غمگین، پر انرژی و ناراحت می‌شده!

رفقایی داشته که می‌توانستنه با آن‌ها صحبت کند و درگیر سختی های زندگی عادی مثل ما بوده!

اما در فیلم نشان می‌دهد که اتفاقاتی باعث شد تا این آدم نسبتا عادی ( که در طول فیلم متوجه می‌شویم که چندان عادی هم نبوده) به فردی تبدیل می‌شود که حاضر است نظام اجتماعی فعلی را نابود کند و آن را از ابتدا بسازد!

لذا حس می‌کنم جوکر خواکین فینیکس به ما و روزهای ما و دغدغه‌هایمان نزدیکی بیشتری دارد.

چرا اصلا انقدر از شخصیت جوکر خوشمان می‌آید؟

جواب های زیادی برای این سوال نوشته شده که از بین این همه ابر قهرمان و ابر شرور، چرا این همه جوکر محبوب است؟

آن هم محبوبیتی که به این سال‌های اخیر محدود نمی‌شود!

جوکر از زمانی که پدید آمده محبوب است!

آن‌هم در حالی که مثل سایر ابر شرور های داستان های کمیک مارول و دی سی قدرت خاصی ندارد.

توانایی فوق بشری ندارد،‌زور بازو هم که اصلا ندارد!

پس چرا این کاراکتر توانسته تا این اندازه محبوب شود؟

من جواب این سوال را در تئوری سایه Shadow کارل یونگ می‌بینم.

به طور خلاصه،‌یونگ در نظریه های روانشناختی سایه خود بیان می‌کند که همه ما به واسطه این که مجبوریم در جامعه مورد قبول واقع شویم، یک سری صفات و علایق خودمان را مخفی می‌کنیم.

برای مثال ممکن است من آدم بسیار حسودی باشم.

اما چون می‌دانم که اگر این حسادتم را در جامعه نشان دهم، تنها می‌مانم، لذا آن را مخفی و به اصطلاح یونگ سرکوب می‌کنم.

حال طی سالیان دراز، این صفات مختلف روی هم تلنبار و هر کدام با شدت متفاوتی سرکوب می‌شوند، در نتیجه پدیده سایه رخ می‌دهد.

به قول یونگ:

سایه هر فردی ضخامتی دارد که با تعداد سفات سرکوب شده و شدت سرکوب آنها رابطه مستقیمی دارد.

حالا مشکل کجاست؟

مخفی نگه داشتن سایه انرژی زیادی از ما می‌گیرد، لذا زمانی که نتوانیم آن انرژی را تامین کنیم، مانند آتشفشان به طور دفعی فوران می‌کند و ما به شدت حسود، عصبانی، خودخواه یا مغرور خواهیم شد.

به همین دلیل است که ما از فیلم هایی که خشونت دارند تا این اندازه لذت می‌بریم!

چون سایه ما در حال تماشای مراد های دلش هست و انگار دارد ارضا می‌شود.

همه این ها را گفتم که برسم به بحث جوکر:

جوکر به معنای واقعی کلمه، سایه است!

ما از جوکر خوشمان می‌آید و از کارها و نقشه‌هایش لذت می‌بریم، چون تماشای کارهایش به سایه ما اجازه نفس کشیدن می‌دهد و برای دقایقی سایه ما می‌تواند طعم شیرین خواسته‌هایش را بچشد و به نوعی ارضا شود.

درست است که همه ما کارهای جوکر و امثال آن را نفی می‌کنیم!

اما ته دلمان و به خاطر سایه ای که در طول سال‌ها ساخته ایم، تشنه تماشای خروش سایه خودمان یا دیگری هستیم.

بهترین نمونه این سال‌های اخیر را می‌توان در جان ویک دید!

که آدمکشی وحشی است که به خاطر تسویه حساب دمار یه دنیا را در‌می‌اورد!

و حالا که چون آن اول در حقش ظلم شد و سگ و ماشینش از او گرفته شدند، جق دارد که یک دنیا آدم را ناکار کند و افراد رو به رویش را آدم بدها می‌دانیم!

در حالی که جان ویک هم یک آدمکش بد عین همه آنها و حتی بدتر است!

اما چرا او را بد نمی‌دانیم و حتی به او حق می‌دهیم؟

چون کارهایش موافق سایه ماست!

در نهایت عرض کنم که به طور خلاصه یونگ می‌گوید که راه مقابله با سایه، ایستادگی در مقابلش و سرکوب بیشترش نیست!

بلکه شناختن آن‌است.

اگر من از سایه ام اطلاعی نداشته باشم، هر دفعه که عصبانی شدم آن را به گردن راننده رو به رویی، همکار و هزاران نفر دیگر می‌اندازم.

اما اگر آن را به خوبی بشناسم، به مرور دیگر حنایش رنگ خود را از دست می‌دهد و به تدریج قدرتش محو و کمرنگ تر خواهد شد.

که البته بنده هم روانشناس و از این حرفا نیستم و صرفا به خاطر علاقم کمی مطالعه دارم.

لذا برای مطالعه بهتر به مراجع غنی تر رجوع کنید.

در پایان، برای اینکه کمی سایه مون سیراب بشه، کمی از استیکر های جوکر لیمونی رو با هم ببینیم! (: